Wat is Hartcoherentie?
HartcoherentieBarendrecht
Over onze ademhaling en hartslag denken wij meestal niet na. Deze worden automatisch geregeld door ons autonome zenuwstelsel. Toch kunnen we via onze ademhaling ook onze hartslag beïnvloeden.
Hartcoherentie is een eenvoudige ademhalingstechniek die ondersteunend kan worden ingezet bij stress, burn-out, angst en hyperventilatieklachten.
Hartcoherentie is erop gericht om via je ademhaling de variatie in je hartritme gelijkmatiger te laten verlopen. Het versnellen en vertragen van je hartslag krijgt hierdoor een regelmatig patroon. Dit kan je lichaam helpen om tot rust te komen.
Via de zenuwbanen wisselen je lichaam en brein voortdurend informatie met elkaar uit. Rustig en regelmatig ademen kan ervoor zorgen dat je minder sterk reageert vanuit een verhoogde staat van alertheid en gemakkelijker terugkeert naar een rustiger gevoel.
Hartcoherentie kan zo de regulatie van je autonome zenuwstelsel ondersteunen.
Hartcoherentie vervangt geen medische of psychologische behandeling, maar kan hierop een waardevolle aanvulling zijn.
Het autonome zenuwstelsel
Je ademhaling, hartslag, bloeddruk en spijsvertering worden voor een groot deel geregeld door het autonome zenuwstelsel. Dit systeem bestaat uit verschillende onderdelen die samenwerken om je lichaam aan te passen aan wat er op dat moment nodig is.
Het gaspedaal: actie en alertheid
Het sympathische zenuwstelsel kun je vergelijken met een gaspedaal. Wanneer dit systeem actiever wordt, versnellen je hartslag en ademhaling. Je spieren spannen zich aan en je lichaam maakt zich klaar om in actie te komen.
Dit systeem heb je nodig om te kunnen werken, bewegen, presteren en reageren op gevaar.
Het rempedaal: rust en herstel
Het parasympathische zenuwstelsel kun je vergelijken met een rempedaal. Wanneer dit systeem meer ruimte krijgt, kunnen je hartslag en ademhaling vertragen. Je spijsvertering komt beter op gang en je lichaam krijgt gelegenheid om te ontspannen en te herstellen.
Je hebt dus zowel het gas- als het rempedaal nodig. Problemen kunnen ontstaan wanneer je lichaam langdurig alert blijft en er te weinig momenten van rust en herstel zijn. Het is daarom belangrijk dat je zenuwstelsel flexibel kan schakelen tussen inspanning en ontspanning. Je ademhaling, hart en brein werken hierbij nauw met elkaar samen.
Wat gebeurt er bij langdurige stress?
Wanneer je langere tijd stress of angst ervaart, kan je zenuwstelsel in een verhoogde staat van alertheid blijven. Je lichaam reageert dan alsof er voortdurend iets moet worden opgelost of voorkomen.
Je kunt dit bijvoorbeeld merken aan:
- een snelle of hoge ademhaling;
- gespannen spieren;
- hartkloppingen;
- onrust of piekeren;
- moeite met slapen;
- vermoeidheid;
- moeite om helder na te denken;
- een opgejaagd of onveilig gevoel.
Signalen vanuit je ademhaling, hartslag en lichaam bereiken voortdurend je brein. Wanneer deze signalen onrustig zijn, kan het brein dit interpreteren als een teken dat alertheid nodig blijft.
Door rustig en regelmatig te ademen, veranderen de signalen die vanuit je lichaam naar je brein gaan. Dit kan het zenuwstelsel helpen om geleidelijk uit de verhoogde staat van alertheid te komen.
Wat is hartritmevariabiliteit (HRV)?
Je hart is geen metronoom en klopt niet steeds in exact hetzelfde tempo. De tijd tussen opeenvolgende hartslagen verschilt voortdurend, zelfs wanneer je in rust bent. Deze natuurlijke variatie noemen we hartritmevariabiliteit (HRV).
HRV zegt iets over het vermogen van je lichaam om zich aan te passen aan inspanning, rust en veranderingen in de omgeving. Een hogere HRV wordt in veel situaties in verband gebracht met meer flexibiliteit van het autonome zenuwstelsel. Een lagere HRV kan onder andere samenhangen met langdurige stress of een verminderd herstelvermogen.
De betekenis van een hoge of lage HRV verschilt echter per persoon en situatie. HRV wordt ook beïnvloed door leeftijd, lichamelijke conditie, slaap, medicatie en gezondheid. Een HRV-meting moet altijd in de juist context worden bekeken.
Hartcoherentietraining richt zich op het rustig en regelmatig ademen, zodat je ademhaling en hartslagi n een regelmatig patroon op elkaar worden afgestemd. Door regelmatig te oefenen kan de hartritmevariabiliteit toenemen.
Tijdens de training maken we gebruik van biofeedbackapparatuur. Een sensor op de oorlel meet continu je hartslagpatroon en vertaalt dit naar een visueel beeld op het scherm. Zo kun je direct zien hoe je ademhaling je hartslagpatroon beïnvloedt. Bij stress kan het patroon van de hartslag onrustiger en minder regelmatig worden.
De meting is bedoeld als hulpmiddel tijdens het oefenen. Deze wordt niet gebruikt om een diagnose te stellen of je algemene gezondheid te beoordelen.
Wat doet hartcoherentie?
Bij hartcoherentie gaan je ademhaling en hartslag in een regelmatig patroon met elkaar samenwerken.
Bij het inademen versnelt je hartslag van nature iets en bij het uitademen vertraagt deze weer. Door rustig en ritmisch te ademen, meestal in een tempo van ongeveer vier tot zeven ademhalingen per minuut, gaan ademhaling en hartslag in eenzelfde cadans op en neer. Op dat moment spreken we van hartcoherentie. Dit is te bereiken met een eenvoudige en gerichte ademhalingstechniek.
Door regelmatig te oefenen, leer je je ademhaling bewust in te zetten om je lichamelijke stressreactie te beïnvloeden. Dit kan je helpen om na spanning gemakkelijker tot rust te komen en stressvolle situaties rustiger en helderder te benaderen.
Hartcoherentie kan ook worden ingezet op momenten van acute stress of voorafgaand aan een situatie die je spannend vindt.
De coaching
Hartcoherentiecoaching kan onderdeel uitmaken van een begeleidingstraject. Soms is een snelle of onrustige manier van ademen een gewoonte geworden. Hartcoherentie kan dan helpen om rustiger te leren ademen en spanning en hyperventilatieklachten beter te reguleren.
Voor het bepalen van een comfortabele ademfrequentie wordt gebruikgemaakt van de biofeedbackapparatuur van HeartMath Benelux. Tijdens het traject kan deze ademfrequentie verder worden afgestemd.
Je krijgt uitleg over hartritmevariabiliteit en ziet via de biofeedback hoe je ademhaling je hartslagpatroon beïnvloedt. Je oefent met een ademtempo dat bij jou past en leert hoe je hartcoherentie in verschillende situaties kunt toepassen.
